Olyar Oğuz'un Köşesi

 

13 Ocak, 2007

Ataturk Sarkilari........

 

Pazar sabahi kalktik. Hanim ekmek uzerine peynir ve ince dilinmis sucuklari koymus, firina atmis, ocakta da cay demleniyor.  Muzik kutusuna da bir san’at muzigi koymus ki…..eh artik oleyim ben bari……..Calan Umut Akyurek adinda yeni cocuklardan biri.

Aman bre arkadasim, ses midir bu cocugun agzindan dokulenler, yoksa gunlerce collerde kalmis bir insanoglunun gordugu vahada ictigi ilk yudum su mudur…pek bilemedim.

Haydi bugun en eski sevgilim Turk Muziginden bahsedelim.

…….Taaa Cumhuriyetin ilk basindan beri vardi biliyorsunuz. Ataturk Okulu, Ataturk

Meydani, Ataturk Bulvari vs vs vs…..Ama herseyin suyunu cikarmaya pek merakli

Turk Milleti, hani utanmasa diyecek…Ataturk patlamis misirlari, Ataturk kurukahvesi,

Ataturk terlikleri …..ve bu arada da tabii Ataturk Sarkilari…..

…….Yahu Atam sen de biliyorsun ya boyle birsey olmadigini, 3-5 Makedonya turku-

suyle bu isin yurumeyecegini veya Matmazel Corinne’s ilgi duydugun siralarda mirildandigin bir iki sarkinin bir kategori olmayacagini ya, ne care ki gocup gittin, ardindan da eh senin adini kullanmak olsun da ne olursa olsun…..

…….Oysa isin icyuzu hic de oyle degil biliyorsun. Esasinda inkilaplar sirasinda bu

is acaip boguntuya geldi.  Egitimdi, hukuktu, sosyal haklar, medeni kanun, kilik kiyafet, latin harfleri hepsini hepsini kabullendik, elzemdi. Bin tesekkur sana…..ama Turk Muziginden ne istedin hala anlamis degilim…? Batililasmanin uzantisi neden oralara kadar gitti….?

Hic munakasa goturmez bir askeri dehasin, sartlar, senin muthis de bir devlet adami

oldugunu ortaya koydu. Dehset bir lider, samimi bir vatanseversin. Inkar eden suzme

salaktir……yalniz muzik otoriten nerden geldi, bir turlu anlayamadim. Bildigim kadariyla tek birgun dahi bunun egitimini gormemissin, ama Batililasiyoruz akimiyla taaa Orta Asya’lara koku dayanan, muthis bir san’at dalini, sen tut bir hamlede cope at.

……Sen ki bir Osmanli idin, bizden bin defa daha iyi bilirdin. Osmanli 2 seyi cook

cok ustun yapmistir diger toplumlardan:   1- Mutfak San’atlari (hala kimse eline su

dokemez)     2- Muzik.  (hala kimse eline su dokemez…..gerci butun dunya soyle dursun,

simdiki Turk toplumu bile bilmese de…….bu boyle)

……Turk muzigiyle ilgileniyorsaniz, belki bilirsiniz haydi Hicaz, Huzzam, Rast, Ussak,

Nihavend, Suz-nak, Muhayyer, Segah, Yegah, Karcigar, Acemasiran,  Mahur, Saba gibi 80 civari makam halen kullaniliyorsa da tarih boyunca kullanilan makam sayisi 650’den fazla olup, bugun elde en az 1 ornegi olan makam sayisi 324’tur.  1188 Bestekardan yaklasik 28,000 eser……

…..Bati muzigi….???? Bildiginiz gibi Major, Minor 2 makam.  Major “do” dan, Minor

“la”dan baslar. Diger makamlar bu ikisinin muhtelif perdelere nakledilmis sedlerinden ibaret olup tamami 24 makamdir……Do major ile, La minor Turk musikisinin Cargah ve Buselik’ine tekabul ederler.

…..Seng-endaz, Peyk-I nesat, Tarz-I cihan, Narefte, Dil-Nevaz, Teressud, Aram-I Dil, Gulzar, Nev-Eda, Mezmum, Heftgah, Ruy-I Dilara, Neva-Bagdad,  Canfeza. …..ve bunlar gibi daha 300 bilmem kac tane daha, tahmininiz uzre ne eski Bogaz vapurlarinin, ne de bizim komsularin adlaridir herhalde.……Gerci muzik otoriteleri makam yaratmanin cok buyuk bir marifet olmadigi soyluyorlar ama muzigin zenginligi konusundan herhalde gerekli….

……Gene bildiginiz gibi esas solfejin 8 notasinin arasini Bati muzigi ancak birer defa bolebildigi halde (diyez, bemol) Turk muzigi her nota arasini 9’a bolebilmistir. Bunlara “koma” denir ki butun bu seslerin tabiatta var oldugu iddia edilir.  Gecende parmagim arabanin kapisina sikistiginda eminim bu seslerden birkacini ben bile cikardim…….

……Neyse daha ilersini meraklisi acip ogrensin…….

…….Ama Sevgili Atacigim, sen tuttun 1925’te tekkeleri kapattin. Amenna, bin hakliydin.  Dini egitimi bosver de buralari birer muzik okullarina donusturulemez miydi….???  Arkasindan illa da izinden gidilecek ya, Istanbul Konservatuari (yani Dar-ul Elhan) 1926 da tuttu Turk Musikisi tedrisatina son verdi. 2 buyuk sehir kaldi mi sana Turk musikisiz. Anadolu zaten halk muzigiyle idare ediyor…..Arkasindan radyolardan Turk muzigini yasak ettin, tam 15 sene.  Sonralari belki en buyuk muzikolog Saa dettin Arel Devlet Konservatuari Turk Muzigi kismini acmak istediyse de Cumhurbaskani Inonu’nun Turk Muzigini sevmemesi yuzunden izin alinamadi.

…….Oysa bastan iyi baslamisti bu is. Eski Muzika-I Humayin, en eskisi Meydan Fasli, daha kucuk olani da “Ince Saz” olarak Riyaset-I Cumhur Incesaz Hey’eti oldu. Hatta sen 1924’te Yuzbasi Hafiz Yasar Okur’u Ankara’ya cagirip, bu fasil heyetine ser-hanende yani “sef” yaptin.  Sonra ne oldu….yagmur yagdi, kar yagdi bu oldu oldu Cumhurbaskanligi Senfoni Orkestrasi oldu…..

……Ondan sonra artik ipini koparan Bati muzigi ile istigal etmeye basladi.  Bu arada

mesela Zeki Ungor  ki yabanci motifler kullandigi icin gercek bir bestekar bile sayilamayan bir muzisyen ki hayatinda birgun bile Turk muzigiyle ilgilenmemis bir adam tuttu bircok Prozodi hatalariyla dolu Istiklal Marsini besteledi.  Halen de gidiyor……..

Ote taraftan Istiklal Marsindan sonra belki en cok bilinen Harbiye Marsi Edirneli bir topcu subayi Cevdet Sakir Cetinel arkadas 1928 yilinda 23 yasinda Husnu Oncu’nun guftesini hatasiz besteleyiverdi. Turk muzisyeniydi…..

…..Inkilabin bu safhasini destekleyenler derler ki “Turk muzigi insana huzun vereymis, ickiye surukliyeymis, mistik yapaymis……Canim simdi bugunlerde mesela TRT televizyonlarinda konserler veriliyor. Gayet ciddi kizli-erkekli gruplar solo ve koro pek ustad sazlar esliginde ve de dinleyicilerin de zaman zaman katildigi bu konserlerde herkes mi serhos birader…?…Bir misal de bizim evden vereyim: En buyuk zevklerimizden biri Pazar Sabahi kahvaltisini Turk muzigi esliginde etmemiz. Canim inkar edecek degiliz arasira raki ictigimizi de, sabahin korunde de siseye saldiracak kadar da sapitmadik artik. Eh o muzik te tam tersi beni huzunlendirecegi yerde nes’elendiriyor……

……Velhasil Atacigim, ben inkilabin bu safhasini pek anlayamadim. Sen is basinda iken Turk halkinin % 80’I koylu idi. Yani ne bekledin bu insanlardan…? Tarlayi surerken ineklerin arkasindan “Hele ben  su bizim karakizla sarikiza, bir Bethooven cigirtayim da daha bir gayrete gelsinler…..yoksa  cayira saldigi koyun surusune “Durun ulan ben size bir Shubert doktureyim de agziniz acik kalsin” mi diyecekti Coban Memis.

…….De ki simdilerde mesela bir yabanci baskan ziyarete geliyor. De ki Amerika krali…

Bizim Senfoni orkestrasi hazir.  Aman dunya ahret kardesim “kral” gurbet ellerde yalnizlik cekmesin.  Dokturun lan hemen 2 koncerto, bir sonato……Diyelim ki bizim Kral Kasimpasali Tayyip Imamin da Polonya’yi ziyaret edecegi tuttu. Hani Polonya’nin Incesaz Heyeti….??? Eeee sence simdi Tayyip “Duruyemin gugumlerini mi tercih eder, yoksa Mozart’in 9. senfonisini mi….???

……Bugun Turk muzigi bir yandan Arabesk’ten , bir yandan Pop muzigi denen temelsiz gurultuden yedigi darbelerden can cekisir durumda. Ki bu san’at dalini ben matematiksel duzeylerde dolasan bir ilim dali diye adlandirabilirim.

…… Amerika da simdilerde biliyorsunuz o nefis Dixieland Jaz’ini tarihe karistirmak uzere. Louis Armstrong’lar, Duke Ellington’lar bir tarih. Yerine simdi kiliselerde gelisen, pek de fena olmayan “Gospel” muzik ortaya cikmakta. Bilhassa zenci hatunlar soylerken pek kendilerinden geciyorlar. Bugunlerde birbirlerine bye-bye hitabindan tutun da Noel agaci suslemelerine kadar Amerika’yi taklit etmekten nerdeyse kuduracak olan Turkiye nedense bu muzik-ibadethane karisimini taklitten itina ile kacinmakta.  Nerde hani bizim camilerde Pazar konserleri. Topla colugunu cocugunu, Pazar ogleden sonra, dogru konsere.  Nereye….????? Camiye………Tovbe billah tovbe……basimiza tas duser. Zenci kiliselerine niye tas dusmuyor acaba…….???

…….Isteyen istedigi gibi dusunsun Turk muzigi icin. Benim icin sadece insan ruhunun derinliklerini hassaslastiran bir olgu. Bugun herhangi bir Turk gazetesini herhangi bir gun actiginizda, cinayetten, irza gecmeye, dayaktan, hirsizliga kadar her turlu mel’aneti gormeniz mumkun.  Ben diyorum ki gercek bir Turk muzigi seveni asla bir kadini dovemez, asla bir soygun yapamaz, asla bir agaci kesemez, asla bir cicegi koparamaz, asla bir hayvani incitemez.

…..Ben bu muzigi bizlere bagisliyanlarin heykellerini gormek isterdim Turkiye’de.  Haci Arif bey’lerin, Rifat Bey’lerin, Sevki Bey’lerin, Rahmi Bey’lerin Leyla Saz’larin, Nev’eser Kokdes’lerin, Bimen Sen’lerin (evet, Ermeni bir vatandasimizdir, onun da) ve Hristo Aga’nin da….(evet onun da….Hristo Aga olmasaydi zor soylerdiniz “Gidelim Goksu’ya bir alem-I ab eyleyelim….diye). Itri’yi de, Sadullah Agayi da….ve daha niceleri…..

…….Valla Atacigim, ben anlamadim ya onemli degil, sen diyorsan ki Batililasmanin yolu Bati muzigi dinlemekten gecer, eh boynumuz kildan ince. …..

….Koy Hanim kasete bir Debussy, soyle kivrak bir hava olsun…..bugunlerde zaten

damarlarimdaki asil kanda bir medeniyet dalgasi yukseliyor ki tutana askolsun……

 

Olyar

Bu sayfalardaki yazılarımla ilgili yorumlarınızı ve sorularınızı Olyar@Comcast.net e-mail adresime gönderebilirsiniz...

Olyar Oğuz'un Köşesi Ana Sayfası

Yazıların içeriğinden yazarın kendisi sorumludur. Yazıların bu sayfalarda yayınlanıyor olması GuneyFlorida.com'un ve sponsorlarının yazıların içeriğini onayladığı anlamına gelmez.

Ana Sayfa · Aktiviteler Listesi · Resimli Haberler · Tavla Ligi · Sanal Kütüphane
İş Arıyorum · Eleman Aranıyor · Türk Şirketleri · Roommate · Diğer Reklamlar
Türk Basını · Turkish MLS · Posta Kutusu

© 2003 GuneyFlorida.com Tüm Hakları Saklıdır.
GF@EricNur.com