Olyar Oğuz'un Köşesi

 

29 Eylul, 2007

Yunus Emmi......

 

Vaktiyle bir kitap vermisti bir eski arkadas, gecende tekrar elime gecti, haydi dedim okuyalim da o da aradan ciksin.  Kultur Bkn. Yayinlarindan-1990

Yunus Emre'nin hayati ve siirleri.  Suslu puslu bir kitap da guya orijinalite olsun, sayfalari numaralamamislar.  Aslanim sevsinler....herhalde demek istiyorlar

ki bu felsefenin zamani yoktur, her mevsim her dem tazedir............Yerseniz tabii....bazi geckin karilar boyle gorurlerdi kendilerini vaktiyle.  Ben sahsen

asaletiyle yaslanan insanlari severim.  Neyse donelim Yunus Emmi'ye...........Kitaba "Guldeste" demisler ama Yunus'un boyle bir kitabi yok aslinda....Neyse

.......Arkadas ne zaman yasamis ? [1240-1320] diyorlar.  25-30 sene farkla Mevlana donemi.  Belki de tanislar, kimbilir.  Bu devir Osmanli'nin henuz

kurulusu filan, boy asireti daha Selcuklu'ya bagli.......

.......Yunus bir Ummi, ayni Muhammed gibi, yani okumasi yazmasi yok. Herhalde siirlerini sekreteri filan yazmistir. Iddia ediliyor ki ; O'nun akil bilgisi

ogrenimle degil, Allah vergisi ilahi ilhamla soyleyen bir ermis (Veli)'dir.  Sahsen ben de oyleyim ama Hanim'a bir turlu inandiramiyorum. 

.......Yunus'un kendi agzindan.....:    Soz karadan aktan degil                         Ne elif okudum, ne cim

                                                      Yazip okumaktan degil                           Varligindandir kelecim

                                                       Bu yuruyen halktan degil                         Bilmeye yuzbin muneccim

                                                       Halik avazindan gelir                               Taliim ne yildizdan gelir

Halik : Yaratan               Avaz : Bagirma, seslenme                    Keleci  : Soz, kelime                                                     

                                                          

....Yunus Emminiz Tapduk Emre Tekkesine mensupmus.   Aslinda fakir bir koylu garibim. Sonradan acilmis nedense tutmus Tasavvuf yoluna girmis.

Kitapta tam 122 siir var. Yaklasik 5-6'si haric hepsinde laflar dinle ilgili :   Hak, Allah, Iki cihan, Ucmak (Cennet), Muhammed, namaz, Calab (Allah) gibi

kelimeler.  Eger bu taraklarda beziniz yoksa, hic zamaninizi harcamayin.  Yok bunlari da merak ediyorum diyorsaniz 3-5 laf edelim.....

.....Yunus, Vahdet-i vucud'cudur (California Valisi gibi degil, dellenmeyin !)....yani "Her varligin, her olusun gerisinde tek irade Allah'tir !" diyor Yunus.

Ahmet Yesevi'nin 12. yy'da Turkistan'da baslattigi Turk Tasavvuf Edebiyatini Anadolu'da Yunus filizlendirmis derler.  Mevlana ile Yunus'un felsefesini

ayni paralelde gorurler-esasinda pek de dogru degilse bile-, ama derler ki Mevlana'dan farki lisani Turkce, Mevlana'nin Farsca'sina karsilik.  Ve biz

Turkler sahip cikmisiz Yunus'a sirf Anadolu'lu oldugu icin.  Oysa hemen gozardi ediveririz Yunus'un hic de Turk'lukle bir alakasi olmadigini.  122 siir

bu kitapta. Bir tek siirinde bile "Turk" lafi gecmiyor, ama yukarda saydigim dinle ilgili laflar her siirde.  Yani Yunus aslinda "Ummetci".  Zamanimizdan

birseyler hatirlatiyor mu sizlere...?

........Siirlerini 2 yonden inceleyelim :      1- Siir Teknigi :   Aruz veya Hece vezni kullandigi dogru degil.  Sadece Halk Siirinin Hece'si var, o da en

basit 7'li.  Ama duraksiz olduklari icin ne "Ritm" ne "Ahenk" arama.  Kafiye kullanmaya calismis, ama cogu halk dilinin yetersiz zorlamasi......

2-  Felsefesi :  Iste din destegiyle gunumuze kadar gelen bu.   En bilinen ilahisi :

    Sol cennetin irmaklari                       Salinir Tuba dallari

    Akar Allah deyu deyu                       Kur'an okur hem dilleri

     Cikmis Islam bulbulleri                     Cennet baginin gulleri

    Oter Allah deyu deyu                        Kokar Allah deyu deyu.

Yalniz bu siirin Asik Yunus (veya Dervis Yunus) diye bir baska halk sairine ait oldugu iddiasi da var.  Artik bilemiyecegim, siz arastirin. Belki de

Orhan Veli'dir kimbilir.   Size diger siirlerinden ornekler  vereyim, so that you can get the idea, what the Hec we're talking about......:

...........Adini Ahmed vermisem, seytani senden surmusem

           Kuffari feda kilmisam, bagisladim ummetin.

Simdi agalar, hatunlar, biz bu durakta inelim ve bir cift laf edelim :  Hani bir yandan Mevlana'ya da atfedilen ve Yunus'ta da bol miktarda soylenen

"Biz asigiz, 72 millete kul olmusuz, kim olursan ol, sen de gel, gel vatandas sen de gel ! " gibi tarak satan isportaci misali bir felsefe var ya......hah

iste o felsefe ancak musluman isen gecerli.  Bunu unutmayin !. Yoksa arkadasim demezdi :  Kuffari feda kilmisam ! 

.....Baska misaller :   Ummetini hep gocuren

                                Tezcek SIRAT'i geciren

                                Kevser sarabin iciren

                                Bagisladim ummetini

Bilmiyorum Mimar Sinan ne zaman yapti bu SIRAT'i amma bana hep nedense elinde uzun degnegiyle cambaz ipini hatirlatir, altta da kalorifer

kazani mi ne incendiary birseyler....   Saraba gelince ben sahsen Chardoney tercih ederim.   Neyse donelim yine Yunus ve ummetine.....

.........Seriat, tarikat yoldur varana

          Hakikat, marifet andan iceri

          Unuttum din diyanet kaldi benden

          Bu ne mezhepdurur dinden iceri

Arkadas, arada bir meshur dizelerini de savurur ki dikkatimiz baska tarafa cekile :

......Askin aldi benden beni                       Ne varliga sevinirim

      Bana seni gerek seni                           Ne yokluga yerinirim

      Ben yanarim dun u gunu                      Askin ile avunurum

      Bana seni gerek seni                           Bana seni gerek seni

Keske burada bir kiza falan asik olsa da onu dile getirse................Asik oldugu gene Allah, Muhammed filan......

Sonra yine doner masala :

                                            Su dibinde mahi ile              (mahi-balik)

                                            Sahralarda ahu ile

                                            Abdal olup "Ya Hu !"ile

                                            Cagirayim Mevla'm seni

Bildiniz mi simdi "Yahu" kelimesi nerden geliyormus.               Devam................

       Mekke'nin ortasi kara                  Muhammed yatar nur ile

       Hem nazar ettim Dort Yar'a          Cevresi dolu hurile

       Asik oldum Peygamber'e              Varan doyusar nur ile

       Gel varalim Muhammed'e              Gel varalim Muhammed'e

4 yar diye bahsettigi 4 halife, biliyorsunuz kimler...................................Dikkat ediyorsunuz tabii Muhammed'in etrafi da "huri"lerle dolu !

Iddia ederler ki Yunus ilim irfan severmis.   Amma hangi ilim irfan kimse isin orasini karistirmaz.  Biz karistiralim :

..........Ilim hod goz icabidir 

          Dunya, ahret hesabidir

          Kitap hod ask kitabidir

          Bu okunan varak nedir.

Bir de isin Din tarihiyle ilgili bir yonu de var.................      Mansur'layin dara beni

                                                                                       Ayan goster anda beni

                                                                                       Kurban kilayim bu cani

                                                                                        Aska munkir olmayayim

Mansur (Olumu: 922) : Huseyin bin Mansur el Hallac el Beyzavi, IX-X yuzyillari arasi yasamis sofilerdendir.  Ene'l Hak (Ben Allahim) sozu Seriat'a

aykiri bulunmus ve Bagdat'ta idam edilmistir.                 (Ayan: acik, belli, meydanda         Munkir : dinsiz, imansiz)

Ha gayret, biraz daha devam......    Mumsuz baldir seriat                     Evvel Adem yanildi

                                                      Turtsuz yagdir tarikat                    Ucmak'da bugday yedi

                                                      Dost icin bali yaga                        Isi Hak'tan bilenler

                                                      Pes nicin katmayalar                     Seytandan tutmayalar

Turtsuz : Tortusuz, temiz            Ucmak : Cennet                Pes : sonra

........Bir son misal daha...:        Gul Muhammed teridir

                                                Bulbul de onun yaridir

                                                Ol gul ile ezeli

                                                Cihana bile geldim

.................Ve iste boyle devam eder durur arkadas.  Anladiniz neyi savunur.   Siirlerin pek cogu tipik didaktik Islam felsefesi.  Itaat ve ibadet etmezsen

cehennem seni bekliyor, seytan'a uyma filan da falan.......Bu felsefenin bir kolu :  BIR LOKMA, BIR HIRKA felsefesidir.  Yani bu dunya nimetlerine

bosver, obur dunyada huriler, gilmanlar (yani oglanlar, cennet de San Francisco gibi bir yer herhal....) ve Kevser sarabi.....Ye kebabi, ic sarabi......

Dunyada su an 6 milyar bilmem kac insan var.  Bu din (Islam) da en az 14 asirdir yeryuzunde.  Bir lokma, bir hirka felsefesini uygulayan kac kisi var

acep?  Belki birkac yuz Budist rahibi ile Dalai Lama mi ne o zat-i muhteremin disinda............Herkes ekmek pesinde, birbirinin girtlaginda. 

Varin siz 2 + 2 kac eder hesabedin.......

............Bu felsefenin diger kolu da gene Yunus soylesin size    :    Dervis gonulsuz gerektir

                                                                                                   Sogene dilsiz gerektir

                                                                                                   Dogene elsiz gerektir

                                                                                                   Halka beraber gerektir

Yani diyor ki ; biri size sovdu mu cevap vermeyeceksin, biri sizi dovdu mu, karsilik vermeyeksin.   Kardesim ben bu tarikata oldum olasi alisamadim.

Ne derler bu tarikata bilmem....Kalenderi mi, Hanefi mi, Mevlevi mi, her neyse, bizim mahalle de buna Enayi Tarikati denir.  Hani bu bir yanagina

vurana obur yanagi uzatma dalgasi.  Yahu gordunuz mu boyle birini dunyada Allahaskina ? Bakin, bu gunlerde izliyorsunuz, eski Burma'nin rahipleri

bile nasil haksizliga bas kaldiriyorlar...........  Ben anlamam arkadas yanagima tokadi vuran gozunun ustune kafayi yer ve de diz kemigine de tekme

arkasindan.   Ne deniyor bizim tarikate ......Karateiii  filan mi...?

...........Simdi arkadasim, bunlar bilinen hep eski masallar. Dinin insanlari korkutmak suretiyle yola sokmak cabasi.   Insanoglunun namuslu, ahlakli

vicdan sahibi olabilmesi icin din denen alete neden ihtiyaci ola ki ?  Insan bu karakterleri din olmadan da pekala edinebilir.  Bu aynen su analojiye

benzer : Siz aya gidemiyorsaniz, bu aya gidilmez demek degildir.  Hani ne demis eski ahpabim Les Brown :

                  Shoot for the moon be kardesim !   Even if you miss, you will land among the stars.............!!!

.....21. Yuzyil be kardaslar. Ne verir bu felsefeler bugunun insanina....?  Coktaaaan tarihe gomulmesi gerekirdi.  Ama bayiliriz biz hortlatmaya ve

temcit pilavina.....700 sene once yasamis okuma-yazmasi olmayan bir adam, bugun hala bize ne akillar veriyor.....700 sene once de bunlar bullshit

idi.   Zaman zaman tazelenen yeni tefsirler de  "New and Improved" bullshit...........

........................

Velhasil boyle arkadasim.............Benim de Yunus'a bir manim var   :     Aman Yunus SIKILDIM

                                                                                                            Ask oduna yakildim

                                                                                                            Sen de cevher var ise

                                                                                                            Yetti soyle bayildim

Haydi kalin saglicakla,

 

Olyar

Bu sayfalardaki yazılarımla ilgili yorumlarınızı ve sorularınızı Olyar@Comcast.net e-mail adresime gönderebilirsiniz...

Olyar Oğuz'un Köşesi Ana Sayfası

Yazıların içeriğinden yazarın kendisi sorumludur. Yazıların bu sayfalarda yayınlanıyor olması GuneyFlorida.com'un ve sponsorlarının yazıların içeriğini onayladığı anlamına gelmez.

Ana Sayfa · Aktiviteler Listesi · Resimli Haberler · Tavla Ligi · Sanal Kütüphane
İş Arıyorum · Eleman Aranıyor · Türk Şirketleri · Roommate · Diğer Reklamlar
Türk Basını · Turkish MLS · Posta Kutusu

© 2003 GuneyFlorida.com Tüm Hakları Saklıdır.
GF@EricNur.com